Przedmioty 3d w przestrzeni 2d

Jakkolwiek wszystko, co powiedzieliśmy o oglądaniu zdjęć oraz dzieł malarskich i graficznych, w zasadzie jest i pozostanie słuszne, nie należy jednak myśleć, że żaden inny sposób oglądania obrazów płaskich nie może dać widzowi wrażenia przestrzeni. Każdy artysta — malarz, grafik czy fotograf — dba o to, by obraz odtwarzanej przezeń rzeczywistości wywierał wrażenie na widzu niezależnie od tego, jak widz będzie na nią patrzył. Nie może bowiem Uczyć na to, że zwiedzający wystawę będą chodzić po salach, przymknąwszy jedno oko i wyszukując dla każdego obrazu odpowiednią odległość patrzenia.

Technika wszelkiej sztuki odtwarzającej, a więc i fotografiki, rozporządza szerokimi możliwościami odtwarzania trójwymiarowej przestrzeni na płaszczyźnie. Rozpatrzona przez nas właściwość niejednakowego ujmowania dwojgiem oczu przedmiotów z różnej odległości nie jest dla nas jedyną oznaką głębi przestrzennej. Możliwość sądzenia o niejednakowej od nas odległości różnych płaszczyzn obrazu jest uwarunkowana w znacznej mierze przez tzw. "perspektywę powietrzną", dzięki której przedmioty oddalone wydają się mniej jasne, jakby zatarte powietrzną mgiełką.

Jeżeli na obrazie przedstawimy dalsze plany mniej wyraźnie i w tonach jaśniejszych, to wraz ze zmianą rozmiarów przedmiotów rozmaicie od nas oddalonych wywrze to wrażenie głębi przestrzennej — niezależnie od sposobu oglądania obrazu. Malarz może wytwarzać taką "powietrzną perspektywę" kombinując tonacje barw i światła z odpowiednią wyrazistością rysunku. Artysta-fotograf osiąga podobny efekt przez umiejętny wybór oświetlenia, użycia miękko rysującego obiektywu i właściwego gatunku papieru, pozwalającego na dość urozmaicone tonacje świetlne. Wielkie znaczenie dla fotografiki ma nastawienie na ostrość. Jeśli pierwszy plan wypada ostro, a dalsze plany coraz bardziej zamglone, to w wielu wypadkach wystarcza, by wywołać wrażenie głębi przestrzennej. Odwrotnie, jeżeli przy małym otworze diafragmy wszystkie plany występują jednakowo ostro, obraz traci głębia i wydaje się płaski.

W ogóle od sztuki artysty zależy psychologiczne oddziaływanie na widza. Dzięki temu widz ujmuje obraz płaski jako przestrzenny — niezależnie od fizjologicznych warunków wrażeń wzrok wych. niekiedy nawet wbrew prawom perspektywy geometrycznej.